ارزیابی آمادگی تصمیم به ترك اعتیاد :‌

ارزیابی آمادگی از جمله گام‌های دیگر پیش از اجرای برنامه است كه هیچ گاه در برنامه‌های پیشگیری و درمان اعتاید در ایران اجرا نشده است. در این نوع ارزیابی مایلیم بدانیم جامعه تا چه حدودی از مشكل و ضرورت اقدام برای رفع آن مشكل آگاه است. جدول اولیه آمادگی اجتماعی مبتنی بر مفهوم آمادی روان شناختی است كه پروكاسكا (1979) آن را توصیه كرده است. جوامع نیز در این الگو همانند هر فرد از مراحل و درجات مختلف آگاهی از مشكل و ضرورت تغییر آن می‌گذرند.

الف ـ مرحله پیش تاملی :‌در این مرحله حداقل آگاهی از مشكل وجود دارد و انگیزه‌ای برای تغییر وجود ندارد.

ب ـ‌مرحله تاملی :‌در این مرحله فرد یا جامعه از مشكل آگاه است اما برای مقابله با آن تعهدی را نمی‌پذیرد، ولی تمایل به رفع آن ایجاد می‌شود.

ج ـ مرحله آمادگی : به خساراتی كه مشكل به بار می‌آورد توجه می‌شود و تلاش‌هایی ابتایی برای حل آن صورت می‌گیرد.

د ـ مرحله عمل :‌برای حل مشكل اقدام حدس صورت می‌گیرد.

ه ـ  مرحله نگهداری :‌وضعیت مساعد می‌شود و برای مدتی به حال اول باز می‌گردد.

طرح مسئله :‌عوامل موثر بر تصمیم به ترك اعتیاد

الف ـ علل تگرایش به سوء مصرف مواد

اعتیاد یك بیماری زیست شناختی، ‌روان شناختی و اجتماعی است. عوامل متعددی در ایجاد سوء مصرف و اعتیاد موثر هستند كه در تعامل با یكدیگر منجر به شروع مصرف و سپس اعتیاد می‌شوند عوامل موثر بر فرد، ‌محیط فرد و عوامل اجتماعی، در هم بافته و بر یكدیگر تاثیر می‌گذارند. درك كلیه علل و عوامل زمینه‌ای موحب می‌شووند تا روند پیشگیری، ‌شناسایی درمان و پیگیری به طور هدفمند طرح ریزی شود. بنابراین آشنایی با عوامل زمینه ساز و مستعد كننده اعتیاد و نیز عوامل حفاظت كننده از دو جهت ضرورت دارد.

1ـ آشنایی افراد در معرض خطر اعتیاد و اقدامات پیشگیرانه لازم برای آنان

2ـ انتخاب نوع درمان و اقدامات خدماتی، ‌حمایتی و مشاوره‌ای لازم برای معتادان

ب‌ـ معتاد كیست ؟‌

 آیا كسی كه یك بار مصرف مخدر یا سیگار داشته ف‌معتاد تلقی خواهد شد یا خیر ؟ نشانه‌های آن چیست ؟

ج ـ پیشگیری از اعتیاد :

‌یعنی به كارگیری اقداماتی كه منجر به كاهش ابتلای افراد به اعتیاد می‌شود به عبارت دیگر پیشگیری شامل فعالیت‌هایی است برای كاهش عواملی كه افراد را در معرض خطر قرار می‌ده دو افزایش عوامل افراد را در برابر مصرف حفاظت می‌كند. بنابراین شناسایی كامل این عوامل جهت موثر بودن فعالیت‌های پیشگیرانه ضروری است.

د ـ  انواع مواد مخدر و ضررات و اثرات آن :

شاید در روزگار قدیم، مواد مخدر به عنوان یك داروی شفا بخش مورد استفاده قرار می‌گرفت ولی امروزه پدیده مواد مخدر و جرائم مرتبط با آن یك معذل اساسی برای بسیاری از كشورهای جهان تبدیل شده است و تاثیر عمیقی بر تمام افراد و جوامع سراسر جهان دارد. برخی مواد می‌توانند هم بر حالات روانی دریافیت درونی ( مثل خلق ) تاثیر بگذارد و هم بر فعالیت‌های مشهود بیرونی ( یعنی رفتار ) مواد می‌تواند نشانه‌های روانی ـ‌عصبی بوجود آورند كه از نشانه‌های اختلالات روانی شایع بدون علت معلوم، ‌غیر قابل تفكیك است. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت كه اختلالات روانی اولیه و اختلالات مربوط به مصرف مواد احتمالا با هم ارتباط دارد.

طرح مسئله و بیان ضرورت آن :‌

بررسی‌های عوامل بر معتاد شدن ( بطور كلی ) وضعیتهای اجتماعی و وجود مرزهای باز كشور ( ایران ) معتاد شدن جوانان از هم پاشیده شدن خانواده‌ها ـ‌وجود مشكلات متعدد اجتماعی و خانوادگی برای افراد معتاد كه منجر به تصمیم گیری برای ترك اعتیاد می‌شود. و حال ما با توجه به خانمان سوز بودن اعتیاد ـ و مهم بودن وجود فرد سالم برای جامعه به بررسی عوامل موثر بر تصمیم گیری به ترك اعتیاد می‌پردازیم.

بررسی عوامل چون طبقات اجتماعی ـ خانوادگی ـ جنسیت ـ سن و سال و. ..

فرضیات تحقیق

5ـ هر چه میزان فشار خانواده بیشتر باشد سرعت تصمیم گیری به ترك اعتیاد بیشتر است.

6ـ هر چه میزان استفاده از كالاهای فرهنگی بیشتر باشد مدت زمان بیشتری افراد در ترك می‌مانند.

7ـ هر چه میزان درآمد ماهیانه افراد بیشتر باشد، ‌مدت زمان بیشتری افراد در ترك می‌مانند.

8ـ هر چه افراد تخصص بیشتری در شغلشان داشته باشند مدت زمان بیشتری در ترك می‌مانند.

اهداف تحقیق                                     5

فرضیه                                           6

تعریف عملیاتی                                   7

فصل دوم                                     8

پیشینه تحقیق                                    9

فصل سوم                                     30

جامعه تحقیق                                     31

نمونه تحقیق                                     31

روش نمونه گیری                                  31

روش جمع آوری اطلاعات                                 31

ابزار تحقیق                                     32

فصل چهارم                                       37

تجزیه و تحلیل داده ها                               38

فصل پنجم                                        41

نتیجه گیری                                      42

محدودیتها                                       43

پیشنهادها                                       44

منابع و ماخذ                                    45

فصل اول

مقدمه

بیان مسأله

اهداف تحقیق

فرضیه

تعریف عملیاتی

مقدمه :

 افراد آدمی از همان آغاز کوشیده اند تا حالتهای آشفته هیجانی یا انفعالی را درک کنند و به آنها پاسخ های شایسته بدهند؛ بقراط حکیم در عهد باستان معتقد بود که چهار مزاج و خوی عاطفی خاص وجود دارد که هر کدام بر اثر غلبه های ماده سیال دم اخوان، سودا، صفرا، بلغم حالت ویژه ای را در بدن پدید می آورد ارسطو نخستین کسی بود که میان مؤلفه های فیزیولوژیکی و روانی هیجان عنوانهای ماده یا انگاره را مطرح نمود. در قرن هفده و هجده فیلسوفان غالباً تصور می کردند هیجان یا عاطفه امری غریزی و غیرعقلانی است و جنبه های حیوانی نوع بشر را تشکیل می دهد. در برابر آن خرد یا عقل عقلانی و جنبه های خاص وجود دارد که جلو انجام گسیختگی های هیجان را می گیرد و انسان را به سوی رفتار عاقلانه رهنمون می سازد.

هیجان خواهی یکی از ویژگی های شخصیت است که براساس خلق و خو، انگیختگی و سطح بهینه تحریک قرار دارد. طبق نظر مارولین زاکرمن (1978 ، 1979) ساختار هیجان خواهی به مقدار انگیختگی که دستگاه عصبی مرکزی شخص مغز و نخاع شوکی از منابع بیرونی تحریک نیاز دارد مربوط است. طبق نظر زاکرمن هیجان خواهی صفتی است که ویژگی آن نیاز به هیجان و تجربه های متنوع و پیچیده و میل اقدام به خطرهای جهانی و بدنی به خاطر خود این تجربه هاست. (زاکرمن 1979، ص 10 ).

فرد هیجان خواه تحریک بیرونی دائمی مغز را ترجیح می دهد، از کارهای عادی خسته می شود و مرتباً در جستجوی راهی برای افزایش انگیختگی از طریق تجربه های هیجان انگیز است و فرد کم هیجان خواه هجوم مداوم تحریک مغزی کمتری را ترجیح می دهد و کارهای عادی را نسبتاً خوب تحمل می کند. ساختار هیجان خواهی از مجموعه های مؤلفه های به هم پیوسته است که زاکرمن آنها را به هر نمونه از هر مقیاس، مقیاس هیجانخواهی (sss) نشان می دهد. (سید محمدی، یحیی، ص 235).

به نظر می رسد که هیجان خواهی افراد با حضور متغیرهای دیگر متفاوت باشد به این معنا که سنین متفاوت وضعیت تأهل یا تجرد، وضعیت شغل خاص، جنسیت و از این قبیل در میزان هیجان طلبی افراد مؤثر است.

بیان مسأله :

 تنوع جویی در احساسات و تجارب از نیازهای آدمی است، چنانکه بعضی ها حتی خط هم می کنند تا به چنین تجربه هایی دست یابند. برای اندازه گیری نیاز زاکرمن (1979) آزمونی ترتیب داد به نام مقیاس هیجان خواهی (sss) که شامل سؤالهایی برای ارزیابی تمایل فرد برای دست زدن بع فعالیتهای مخاطره انگیز یا ماجراجویانه، جستجوی تجارب حسی تازه، لذت بردن از هیجان، تحریکات اجتماعی و اجتناب از کسل شدن.

به نظر می رسد هیجان خواهی صفتی است که در موقعیتهای گوناگونی از همسانی برخوردار است. افرادی که در یکی از قلمروهای زندگی از تجربه های تازه لذت می برند در قلمروهای دیگر به عنوان آدمهای ماجراجو توصیف می شوند، نمره بالا در این مقیاس با تعدادی از خصوصیات رفتاری ارتباط دارد. مثل پرداختن به ورزشهای و یا سرگرمیهایی خطرناک مثل چتربازی، موتورسواری، و … و تنوع خواهی در تجارب جنسی و مواد مخدر و نترس بودن در بعضی موقعیتهای خطرناک و هراس آور مثل رانندگی، سرعت بالا از آنها سؤال می شود. هیجان بیشتر سرعتهای بالاتر را گزارش می دهند.

افراد طالب هیجان بیشتر طالبان هیجان کمتر را افرادی کسل کنند. می دانند و برعکس افراد طالب هیجان کمتر افراد گروه اول یا هیجان بیشتر را افرادی می دانند که به فعالیتهای بی ثمر و ماجراجویانه ای دست می زنند و این نگرش ها می توانند در انتخاب همسر و شریک زندگی اهمیت زیادی داشته باشد. همگونی زن و مرد از لحاظ این خصلت، خصلت می تواند میزان سازگاری در زناشویی را پیش بینی کند. (فیشر زاکرمن، و نیب 1981 ).

اگر زن یا شوهر نمره بالایی در این مقیاس هیجان خواهی داشته باشد و نمره پایین، احتمال عدم توافق زناشویی افراد افزایش می یابد. این مطلب وقتی صحت دارد که نمره زن در مقیاس هیجان خواهی بسیار بالا باشد. که در این صورت همسر را فردی کسل کننده، و محدود کننده بداند و این امر شاید به دلیل اینکه در خارج از محیط زناشویی برای مرد بیش از زن فرصتی برای ارضای هیجان خواهی وجود دارد و شاید هم به دلیل انتظارات فرهنگی چنین شرایط متفاوتی برای زن و مرد مهیا می گردد. (جناب مهدی محی الدین، صص 67 – 66 ، چاپ دوم)

بنابراین مسأله اصلی تحقیق حاضر این است : آیا میزان هیجان خواهی دانشجویان مجرد و متأهل متفاوت است؟

اهداف تحقیق :

 هدف کلی تحقیق حاضر تعیین تفاوت میزان هیجان خواهی دانشجویان متأهل و مجرد است.

اهداف جزئی :

• تعیین تفاوت میزان هیجان خواهی دانشجویان متأهل مرد و زن
• تعیین تفاوت میزان هیجان خواهی دانشجویان دختر و پسر مجرد

پژوهش و کنونی از اهمیت خاصی برخوردار است که می توان به شرح زیر توصیف کرد :

الف ) همانطور که روبین میل می گوید : « ما عوامل مؤثر در موفقیت ازدواج را دقیقاً نمی شناسیم» تحقیقات مربوط به پیشگویی موفقیت زناشویی و متغیرهای کنش متقابل زناشویی برای پیشگیری علائم و ویژگیهای که در حال حاضر خوشبختی و سازگاری زناشویی را اندازه گیری می کند و به معرفی چند ویژگی کلی می پردازند. اعم این ویژگیها چنین است :

1 ) شباهت؛

2 ) پختگی ؛

3 ) متناسب بودن سن زن و مرد ؛

4 ) زمینه تربیتی و اجتماعی ؛

5 ) سلامتی جسمی و روانی و … (اردلان، 1354، ص 192 )

تحقیقاتی که در زمینه شباهت انجام گرفته است شامل وضعیت اقتصادی و اجتماعی یکسان و شباهت در علائق و خواستها شباهت در عقاید مذهبی، هم نژاد بودن و … می باشد. هیجان خواهی می تواند یکی دیگر از این عوامل باشد. به عبارتی شباهت در میزان هیجان خواهی زن و شوهر می تواند یکی از عوامل ارتقاء شادکامی به شمار آید. لذا بررسی این عوامل می تواند با پیگیری پژوهش کنونی درباره نقش هیجان خواهی در اختلاف زناشویی گامی در جهت شناسایی بهتر عوامل مؤثر در بروز این اختلافات زناشویی و مدنظر داشتن این ویژگی در فرایند درمان زناشویی بردارد.

ب ) به دنبال تحقیق هدف طرح شده در بند الف یافتن یک تائید تجربی برای وجود رابطه میان هیجان خواهی و ناسازگاریهای زناشویی می توان از این مسأله شباهت در میزان هیجان خواهی در مشاوره قبل از ازدواج استفاده نمود.

فرضیه :

 1 ) میزان هیجان خواهی دانشجویان متأهل و مجرد متفوت است ؛

2 ) میزان هیجان خواهی دانشجویان متأهل مرد و زن متفاوت است ؛

فصل اول

كلیات

بیان مسئله :

هوش هیجانی، شكلی از هوش اجتماعی در حیطه‌های خاص نظیر عملكرد شغلی ایت و توانایی كنترل احساسات و هیجانات خود و دگیران، تمایز میان آنها و استفاده از این اطلاعات برای هدایت تفكر و عمل فرد را در بر  می‌گیرد معلولیت بینایی می‌تواند عامل مؤثری در هوش هیجانی باشد، به طوری كه دانش آموزان نابینا، دارای هوش هیجانی پایین تری نسبت به همسالان عادی خود هستند. قابل توجه است كه معلولیت بینایی، برخی از مؤلفه‌های هوش هیجانی را بیشتر تحت تأثیر قرار می‌دهد، به طوری كه دانش آموزان نابینا در مؤلفه‌های خودآگاهی هیجانی ابراز وجود، خود شكوفایی، استقلال، روابط بین فردی، حل مسأله، انعطاف‌پذیری، تحمل استرس، كنترل تكانه و شادكامی نمرات پایین تری نسبت به دانش آموزان عادی كسب كردند.

دراین تحقیق نشان خواهیم داد كه معلولیت بینایی به طور یكسان دختران و پسران را تحت تأثیر قرار نمی دهد و برخلاف عدم تفاوت در دانش آموزان

 عادی، هوش هیجانی دختران نابینا، كمتر از پسران است همچنین دانش آموزان عادی نسبت به دانش آموزان نابینا از میزان جرأت ورزی بالاتری برخوردار بودند.

اهمیت و ضرورت تحقیق:

با توجه به اهمیت هوش هیجانی در سازگاری فردی و اجتماعی، به نظر می‌رسد افرادی كه دچار نارسایی بینایی می‌باشند، ‌مشكلاتی در ارتباط با سازگاری فردی و اجتماعی داشته باشند. چنین مشكلاتی ممكن است بر هوش هیجانی و مؤلفه‌های آن در افراد نابینا مؤثر باشند و موجب تفاوت هوش هیجانی در افراد نابینا و بینا گردند. به طور كلی مسأله ای اساسی پژوهش حاضر این است كه آیا افراد نابینا و عادی از نظر هوش هیجانی و جرأت ورزی متفاوت هستند ؟ و آیا بین هوش هیجانی و جرأت ورزی رابطه وجود دارد ؟

اهداف نظری و عملی تحقیق:

مفهوم هوش هیجانی، توانمندی تاكتیكی  در عملكرد فردی است ( بار – ان، 2000 ). هوش هیجانی تأثیر بسیار زیادی بر شادی و رضایت افراد دارد.

كسانی كه هوش هیجانی خود را به كار می‌گیرند و با محیط اطراف خود سازگاری بیشتری دارند، اعتماد به نفس بالایی نشان می‌دهند و از توانایی خود آگاهند. رابطه مستقیم بین هوش هیجانی و زندگی خوب و سالم نشان می‌دهد كه توجه به هیجان ها، آگاه بودن و آگاه ماندن از آنها و استفاده از انها در راهنمایی كردن رفتار، اهمیت زیادی دارد ( برادبری[3]، گریوز[4] 2005 ).

كسانی كه قادر نیستند از مهارت‌های هوش هیجانی خود استفاده كنند، به احتمال زیاد، برای مدیریت روحیه و خلق خود از روش‌های دیگری كه كمتر اثر بخشی دارند، بهره می‌گیرند. احتمال دارد كه آنها دو برابر بیشتر از دیگران مضطرب، افسرده یا معتاد شوند و حتی افكار خودكشی به سرشان بزند ( برادبری، گریوز 2005، ترجمه گنجی 1384 ).

چنین مشكلاتی ممكن است بر هوش هیجانی و مولفه‌های آن در افراد نابینا موثر باشند و موجب تفاوت هوش هیجانی در افراد نابینا و بینا گردد.

اهداف تحقیق :

هدف كلی :

مقایسه هوش هیجانی و جرأت ورزی در دانش آموزان دختر و پسر نابینا و عادی

اهداف فرعی :

• بین افراد نابینا و عادی از نظر هوش هیجانی و جرأت ورز ی در مدرسه تفاوت وجود دارد.
• بین افراد نابینا و عادی از نظر هوش هیجانی و جرأت ورز ی و عامل جنسیت تفاوت وجود دارد.
• بین افراد نابینا و عادی از نظر هوش هیجانی و جرأت ورز ی عامل معلولیت بینایی تفاوت وجود دارد.
• بین افراد نابینا و عادی از نظر هوش هیجانی و جرأت ورز ی تعامل جنسیت و معلولیت تفاوت وجود دارد.

فرضیه و سئوالات تحقیق :

• بین افراد نابینا وعادی از نظر هوش هیجانی و جرأت ورزی ارتباط وجود دارد .
• بین افراد نابینا وعادی از لحاظ عامل جنسیت ارتباط وجود دارد .
• بین افراد نابینا عادی از نظر عامل معلولیت بینایی ارتباط وجود دارد .
• بین افراد نابینا وعادی از نظر تعامل جنسیت و معلولیت ارتباط وجود دارد .
• بین مشاركت در فعالیتهای فرهنگی بین دانش آموزان نابینا وعادی ارتباط وجود دارد.

مقدمه

نقش شگفت انگیز تعلیم و تربیت در زندگی انسان بر هیچ خردمندی پوشیده نیست . تاکنون ضرورت آن مورد تردید قرار نگرفته است. زیرا که تعلیم و تربیت صحیح می تواند فرد را به اوج در زنها برساند و اگر غلط اند و او را به سقوط کشاند زیرا آدمی در آغاز تولدش فاقد علم و تربیت و کمال است.

تعلیم و تربیت یکی از عناوینی است که در جامعه امروز نقش اساسی دارد و اهمیت و توجه به آن ناشی از ارزشهای فردی و اجتماعی آن در تکوین نظام و جوامع بشری است. جوامع بشری سعی در آن دارد تا با مطالعه و تحقیق یاقته های خود در قالب راه حلهای مناسب و مطلوب ارائه دهند و در جهت پیشبرد و اهداف عالی و غائی بشر گامی بردارند و عوامل و متغیر های گوناگونی را که در جریان تعلیم و تربیت وجود دارد بشناسد. (شکوهی ، 1368، ص 88)

ضرورت تربیت عمومی با توجه به پیشرفت و پیچیده تر شدن زندگی برای مقابله با مسائل روزمره بیش از پیش حساس می شود تا آنجا که رشد سازمانهای تربیتی به عنوان شاخص و معیار تعبیر رشد سیاسی و اجتماعی مورد توجه قرار گرفته است. (معیری، 1375، ص 11)

اهمیت عمده آموزش و پرورش در نقش اجتماعی آن است که در آماده نمودن فرد جهت زندگی در میان انسان ها همت می گمارد. از جمله مسائل که در آموزش و پرورش هر کشور مورد ارزیابی و بررسی دقیق قرار می گیرد مسئله پیشرفت و افت تحصیلی وعوامل شکست وپیروزی دانش آموزان است که با بررسیهایی که از زوایای مختلف انجام می گیرد علل آن راپیدا کرده و در جهت رفع نقاط ضعف و تقویت نقاط مثبت آن برنامه ریزی می نمایند.

نظریه اهمیت سواد و نقشی که والدین می توانند در پیشرفت دانش آموزان داشته باشند و راهنمای ایشان در مسائل آموزشی باشند اکنون این موضوع مطرح می گردد که آیا تحیلات والدین می تواند بعنوان عامل اثر گذارنده روی پیشرفت تحصیلی فرزندانشان مؤثر باشد.گروهی از صاحب نظران علوم تربیتی معتقدند عامل بیسوادی بعنوان یک مانع بازدارنده در تمام مقوله های اجتماعی  دخیل است و والدین بیسواد معمولاً کمتر به مسأله پیشرفت تحصیلی فرزندان خود فکر می کنند.آنان اغلب به دنبال روال عادی زندگی خود هستند و با اولیای مدرسه همکاری لازم را ندارند بنابراین انگیزه یادگیری و پیشرفت در این قبیل خانواده ها ممکن است کمتر از دانش آموزان دیگر باشد. و فقدان انگیزه مانع پیشرفت تحصیلی خواهد شد.سطح تحصیلات و فرهنگ خانواده همانند سایر عوامل در پیشرفت تحصیلی به اشکال مختلف یا افت تحصیلی تأثیر دارد. پایین بودن سطح تحصیلات و فرهنگ خانواده موجب می شود والدین نتوانند دانش آموزان را یاری کنند و همچنین باعث می شود والدین در خانه از روزنامه ، مجلات … کمتری استفاده کنند و فرزندان چنین خانواده هایی در محدودیت بسر می برند همچنین چنین خانواده هایی نمی توانند نگرش های لازم را به فرزندان خود برای ادامه تحصیلات بدهند. (بیابانگرد ،1375،ص 112)

با عنایت به اهداف تعلیم و تربیت و خصوصاً از دیدگاه اسلام که رسیدن به کمال است و خود نیز دارای هدف نهایی غایی، کلی و اهداف تفصیلی است باید گفت اهداف کلی که در مقایسه با هدف های غایی با عبارات دقیق تری بیان شده اند سیاست های آموزشی را از نزدیک القاء و تعقیب می کنند. باید توجه کرد ویژگی تربیتی باید همچون نهاد اجتماعی در نظر گرفته شود که نه تأثیر فردی بر فرد دیگر بلکه همچون تأثیر نسلی بر نسل دیگر ظاهر شود. (شکوهی ، 1368، ص 115             ص126)

بیان مسأله

موضوع مورد مطالعه در این تحقیق عبارت است از : بررسی تأثیر میزان سطح سواد والدین بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دختر مقطع راهنمایی مدارس شهرستان مشهد است سؤالات مورد بحث در این تحقیق عبارتند از:

آیا پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دختر مقطع راهنمایی شهر مشهد با تحصیلات والدین انها رابطه دارد؟

آیا پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دختر مقطع راهنمایی شهر مشهد با تحصیلات مادر آنها رابطه دارد؟

آیا پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دختر مقطع راهنمایی شهر مشهد با تحصیلات پدر آنها رابطه دارد؟

آیا افت تحصیلی دانش آموزان دختر مقطع راهنمایی شهر مشهد با تحصیلات والدین آنها رابطه دارد؟

آیا سطح سواد پدر بر مشکلات تحصیلی دانش آموز تأثیر دارد؟

آیا سطح سواد مادر بر مشکلات تحصیلی دانش آموز تأثیر دارد؟

آیا سطح سواد پدر بر مشکلات رفتاری دانش آموز تأثیر دارد؟

آیا سطح سواد مادر بر مشکلات رفتاری دانش آموز تأثیر دارد؟

اهداف کلی تحقیق

هدف کلی این تحقیق دست یابی به ارتباط و مقایسه تأثیر میزان سطح سواد والدین با ایجاد زمینه‌ای برای پیشرفت تحصیلی دانش آموزان و اطلاع از اینکه میزان سواد کدامیک از والدین بر پیشرفت تحصیلی فرزندانشان بیشتر است.

اهداف جزئی:

بررسی و تعیین تأثیر سطح سواد والدین بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان .

بررسی و تعیین تأثیر سواد پدر بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان.

بررسی و تعیین تأثیر سواد مادر بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان.

بررسی و تعیین تأثیر پدر بر مشکلات تحصیلی دانش آموز.

بررسی و تعیین تأثیر مادر بر مشکلات تحصیلی دانش آموز.

بررسی و تعیین تأثیر سطح سواد پدر بر مشکلات رفتاری دانش آموز.

بررسی و تعیین تأثیر سطح سواد مادر بر مشکلات رفتاری دانش آموزان.

فرضیه تحقیق

فرضیه ذیل در جهت امر تحقیق ارائه شده اند تا مورد سنجش قرار گیرند و صحت و سقم آنان مشخص گردد .

• بین سطح سواد والدین و پیشرفت تحصیلی فرزندان آنها رابطه وجود دارد.
• بین سطح سواد مادر و پیشرفت تحصیلی فرزندان او رابطه وجود دارد.
• بین سطح سواد پدر و پیشرفت تحصیلی فرزندان او رابطه وجود دارد.
• بین سطح سواد مادر و افت تحصیلی فرزندان او رابطه وجود دارد.
• بین سطح سواد پدر و افت تحصیلی فرزندان او رابطه وجود دارد.
• ین سطح سواد والدین و میزان مشکلات تحصیلی فرزندان آنها رابطه وجود دارد.
• بین سطح سواد والدین و میزان مشکلات رفتاری فرزندان آنها رابطه وجود دارد.

متغیرهای تحقیق

• متغیر مستقل: سطح سواد والدینف سطح سواد مادر، سطح سواد پدر.
• متغیر وابسته: افت تحصیلی ، پیشرفت تحصیلی ، مشکلات رفتاری، مشکلات تحصیلی .
• متغیرهای کنترل: مقطع تحصیلی.
• متغیرهای مداخله گر: امکانات آموزشی مدرسه ، روش تدریس معلم، توانایی های ذهنی فراگیران، میزان هوش، میزان آمادگی ، میزان انگیزش یادگیری و وضعیت اقتصادی خانواده و روابط والدین با یکدیگر و فرزندان.

• تعاریف واژه ها

مقدمه:

همنوایی اجتماعی در هر جامعه ای در گرو تربیت رسمی و انتقال مواریث فرهنگی به نوباوگان است که امروزه در مدارس گوناگون و بر اساس اهداف خاص و خط مشی هایی تعیین شده است بدیهی است که این فصل جدیدی در راه اجتماعی شدن از طریق آموزش و پرورش با مشکلات و معضلاتی که موجب عدم موفقیت آنان در راه رسیدن به اهداف فراهم می کند دست به گریبان است.

از مهمترین آفت های نظام های آموزشی جهانی و من جمله در کشور ما افت تحصیلی است که همه ساله به صورتهای گوناگون تعداد بسیاری از استعدادهای بالقوه انسانی و منابع اقتصادی جامعه را هدر داده و نابسامانی های فردی و اجتماعی را بر جای می گذارد. بنابراین دست اندر كاران عوارض ناشی از افت تحصیلی را در چند جنبه مورد بررسی قرار داده اند،جنبه نخست از نظر اقتصادی است،در طول تحصیل اغلب خانواده ها به دلیل استمرار وجود مدرسه و مشغله های زندگی و شرایط اجتماعی و اقتصادی پیش آمده كمتر وقتی برای برنامه ریزی اقتصادی آموزش كودكان خود دارند و هنوز این برنامه زندگی جایگاهی در میان خانواده ها پیدا نكرده است آنان زمانی به اهمیت قضیه پی می برند و در مورد آن حداقل حرف میزنند ،زمانی است كه با ترك تحصیل و یا مردودی فرزندشان مواجه می شوند و دراین زمان است كه به بازنگری آن چه رخ داده است می پردازند و با حساب دخل و خرج خانواده در طول مدت تحصیل به عمق فاجعه پی می برند. جنبه دیگر مربوط به اثرات روانی و رفتاری ناشی از افت تحصیلی می باشد كه بر دانش آموز شكست خورده وارد می آید. جنب دیگرخسارت وارده دیگر بر جامعه می باشدكه در اثر دیرتر راه یافتن فرد به بازار كار بر جامعه اعمال می شود.

بدون تردید هیچ نظام آموزشی نمی تواند صد در صد به اهداف آموزشی خود برسد ولی موفق بودن هر نظام آموزشی نزدیک تر شدن هر چه بیشتر به اهداف تعیین شده بستگی دارد.برای نزدیک تر شدن به اهداف نظام آموزشی حتما باید عوامل موثر بر افت تحصیلی را شناخت و اثر های آن را کاهش داد.

بیان مسئله :

موضوع تحقیق حاضر، علل افت تحصیلی از دیدگاه معلمان و راههای مقابله با آن در مدارس دخترانه متوسطه ناحیه 2 اردبیل می باشد.

نظام آموزشی کارآمد نظامی است که کارایی صد در صد داشته باشد و کارایی یک نظام هنگامی صد در صد است که کلیه دانش آموزانی که در دوره زمانی  واحدی برای ورود به آن ثبت نام کرده اند به اخذ گواهی نامه پایان دوره نایل گردند(پور ظهیر، تقی،1370).

شناخت بهتر و بیشتر عوامل موثر در ایجاد افت تحصیلی می تواند به برنامه ریزان تعلیم و تربیت ، کارشناسان آموزش و پرورش ، معلمان و مشاوران آموزشگاهها کمک نماید تا در برخورد با این گونه دانش آموزان با آگاهی و شناخت بیشتری عکس العمل نشان دهند و ضمن مقابله با این معضل آموزشی و به کارگیری شیوه های صحیح در رفع آن میزان افت تحصیلی را تا سر حد امکان کاهش دهند و بدین ترتیب از خسارت های سنگین مالی و فرهنگی ناشی از آن جلوگیری کنند.(آمیغی , سید ناصر،1379).

هر چند بررسی علل شکست تحصیلی تاکنون از جنبه های مختلف مورد بررسی و تحقیق قرار گرفته است و نتایجی نیز از آنها حاصل گشته است با این حال تحقیق حاضر در نظر دارد افت تحصیلی رااز دیدگاه معلمان  مورد بررسی قرار دهد و از جمع بندی نظرات ارائه شده توسط معلمان به یک نتیجه کلی در این مورد دست یابد.

نتایج تحقیقاتی که در مناطق مختلف کشور توسط افراد گوناگون در این زمینه انجام گرفته عوامل موثر بر افت تحصیلی را در چند عامل خلاصه نموده اند که عبارتند از :

عوامل مربط به نظام آموزشی : تغییرات متوالی كتابهای درسی كه یك نوع آشفتگی روحی در دانش آموزان ایجاد می كند و د ركنار ان مطالب خشك و بی روح بعضی از كتابها كه گاهی هضم آن را توسط دانش آموز بسیار سخت می كند(گورگی،معصومه،1381)

عوامل مربوط به خانواده : فقر مالی خانواده،یکی از عوامل مهم افت تحصیلی کودک است ، که به طور غیرمستقیم بر پیشرفت درسی او موثر است. محروم ماندن از غذای سالم و کافی و نداشتن استراحت لازم به علت فعالیت ها و کارهای غیردرسی برای جبران فقر مالی موجب عقب ماندگی درسی می شود

سواد والدین،بی سوادی والدین موجب عدم درک وظایف مدرسه ، برنامه های آن و تداوم حضور مرتب دانش آموز در مدرسه می گردد و مشکلاتی برای تحصیل دانش آموز و کار مدرسه فراهم می کند . همچنین از نظر ناتوانی در کمک فکری و عملی به امور برنامه درسی دانش آموزان در منزل ، از پیشرفت تحصیلی فرزندان آنان می کاهد .

والدین با سواد علاوه بر نقش کمک رسانی در آموزش فرزندان خود ، الگوی منسجمی از یک فرد باسواد نیز هستند . سواد والدین در تحصیل فرزندان نقش دو جانبه ای دارد . از یک سو برای آنها جنبه کمک آموزش دارد و از سوی دیگر انگیزه ای برای درس خواندن آنها می شود . برخی از تحقیقات نشان داده اند کودکانی که در امور تحصیلی موفق هستند از والدینی برخوردار هستند که تحصیلات بالاتری دارند( باغی دوست، علیرضا،1380).

عوامل مربوط به فرد: مطالعات نشان داده است که حدود 10درصد از موارد افت تحصیلی به علت ناتوانی ذهنی و عدم کشش فرد است. البته در

 بسیاری موارد دانش آموزی را که مشکل تحصیلی داشته و با تشخیص کمبود هوش به مراکز مشاوره ارجاع داده اند، پس از ارزیابی دقیق مشخص می شود دانش آموز هیچ ضعف شناختی یا هوشی ندارد و علت یا علل دیگری عامل مساله است ( باغی دوست، علیرضا،1380).

در این قسمت به چندین راهكار برای كاهش افت تحصیلی بسنده می كنیم كه ادامه این مطلب در قسمت ادبیات نظری به طور كامل توضیح داده خواهد شد:1)اعتقاد به دانایی و ضرورت دانش اندوزی .2)داشتن طرح و نقشه در امر مطالعه وتحصیل.3) ثبت نام در مدارس خوب و موفق با امكانات مناسب فیزیكی و آزمایشگاهی.4)داشتن فضای خانوادگی مناسب از لحاظ فیزیكی، عاطفی و اجتماعی و والدین با سواد.5) داشتن دوستان علاقمند به تحصیل و دوری كردن ار دانش آموزان مدرسه گریز.6)استفاده از معلمان با تجربه و آشنا به مقررات آموزشگاهی (دانش نامه رشد 1374)(بهروش علی ، روزنامه اطلاعات 1375).

اهداف تحقیق:

اهداف کلی:

• نقش عوامل اجتماعی ، اقتصادی ، فرهنگی در وقوع افت تحصیلی دانش آموزان در مقطع متوسطه ناحیه 2 شهرستان اردبیل از دیدگاه معلمان
• ارائه راهکار ها و پیشنهاداتی مبتنی بر یافته های پژوهشی به دست اندركاران نظام آموزشی در جهت مقابله با معضل افت تحصیلی

اهداف جزئی :

• بررسی تاثیر میزان درآمد خانواده بر افت تحصیلی دانش آموزان
• بررسی تاثیر میزان تحصیلات والدین بر افت تحصیلی دانش آموزان
• بررسی تاثیر میزان علاقه معلمان به شغل خویش بر افت تحصیلی دانش آموزان
• بررسی تاثیر میزان علاقه دانش آموزان بر افت تحصیلی آنها
• بررسی تاثیر امكانات آموزشی و فضای آموزشی بر افت تحصیلی دانش آموزان
• بررسی تاثیر شیوه مدیریت آموزشگاه بر افت تحصیلی دانش آموزان

فرضیات تحقیق:

فرضیه :

راه حل پیشنهادی پژوهشگر برای حل مساله است.یا به عبارت ساده تر فرضیه ها به طور معمول راهنمای پژوهشگر در انتخاب روش اجرای پژوهش و نحوه تجزیه و تحلیل اطلاعات جمع آوری شده است.

بنابراین فرضیه هایی که در این تحقیق به بررسی آنها اقدام خواهد شد عبارتند از :

• بین میزان درآمد خانواده و افت تحصیلی دانش آموزان رابطه وجود دارد.
• بین میزان تحصیلات والدین و افت تحصیلی دانش آموزان رابطه وجود دارد.
• بین ویژگیهای معلمان و افت تحصیلی دانش آموزان رابطه وجود دارد.
• بین میزان علاقه به تحصیل و افت تحصیلی دانش آموزان رابطه وجود دارد.
• بین امكانات آموزشی و فضای آموزشی و افت تحصیلی دانش آموزان رابطه وجود دارد.
• بین شیوه مدیریت آموزشگاه وافت تحصیلی دانش آموزان رابطه وجود دارد.

اهمیت و ضرورت تحقیق

تحلیل مسئله افت تحصیلی در علل آن و توصیه در جهت ایجاد امکانات و شرایط لازم به منظور کاهش میزان افت تحصیلی یکی از موضوعات تحقیق و پژوهشی در نظام آموزش و پرورش می باشد.بدیهی است توجه به نتایج حاصل از آن نظام را در جهت تحقق اهداف عالیه یاری خواهد کرد.

افت تحصیلی و مردودی را نمی توان فقط به عنوان یک مشکل فردی مورد توجه قرار داد . زیرا ابعاد و پیامدهای ناشی از آن خیلی فراتر و وسیع تر از مسائل شخصی و فردی است . از آنجائی که مسئله افت تحصیلی و مردودی پیامدهای گسترده را در بر می گیرد به اختصار به برخی از آنها اشاره می کنیم.

پیامهای افت تحصیلی و مردودی :

۱ – اثرات افت تحصیلی بر کودکان

۲ – اثرات افت در محیط خانواده

۳ – هزینه های تحمیل شده بر دولت

۱ – اثرات افت تحصیلی بردانش آموزان :

پایان سال تحصیلی برای دانش آموزی که مردود شده است لحظه ای بحرانی است . زیرا شکست ، تصوری را که دانش آمور از خود دارد دگرگون می سازد و نیز عقیده دیگران را نسبت به او عوض می کند . این تغییرات در شخصیت در حال تکوین  آثار نامطلوب به جای می گذارد . بسیارند دانش آموزان شکست خورده که از خانه می گریزند یا به مواد مخدر پناه می برند و یا حتی اقدام به خودکشی می کنند . در ضمن تجربیات موفق مدرسه باعث نگرش مثبت به خود می شود .  اما تجربیات ناموفق مدرسه به مفهوم منفی می انجامد که در نتیجه آن فرد ممکن است دچار دیدی منفی نسبت به خود شود . اگر محیط مدرسه برای دانش آموزان شواهدی که حاکی از شایستگی و لیاقت وی در کار مدرسه باشد طی چندین سال خصوصاً سالهای نخست تحصیلی فراهم بیاورد و این تجارب موفقیت آمیز در چهار پنج سال بعد نیز تکرار شوند . مطمئناً برای مدت نامحدودی در فرد نوعی مصونیت در برابر بیماریهای روانی ایجاد می شود . چنین فردی قادر خواهد بود تا بدون تحمل رنج و عذاب بر بحرانها و فشارهای شدید زندگی غلبه کند . اگر یک کودک صرفنظر از سابقه زندگی اش بتواند در مدرسه موفق شود برای موفقیت در زندگی نیز شانس فوق العاده ای دارد و در صورتی که در یکی از مراحل آموزش خود ( مدارس ابتدائی ، دبیرستان یا دانشگاه )‌ با شکست مواجه شود شانس او برای موفقیت در زندگی به مقدار زیادی کاهش پیدا می کند( سلطانی ،شهناز ، روزنامه ایران 86 ، ص 117).

۲ – اثرات افت تحصیلی در محیط خانواده :

برای خانواده ها قبول چنین شکست در تحصیلات فرزندانشان بسیار سنگین و دردآور است و باعث می شود که رفتارشان نسبت به کودک شکست خورده تغییر کند و در هر حال این واقعه موجب برهم خوردن تعادل عاطفه خانواده و مخصوصاً تعادل بین کودک شکست خورده و خانواده می گردد . برای خانواده ها نیز شکست فرزندان دردناک است و بر آن می شوند تا مسئول آن را پیداکنند و معمولاً یا مدرسه را مسئول می دانند یا فرزند خود را در هر حال این واقعه موجب برهم خوردن تعادل محیط خانوادگی می شود . بسیاری از خانواده های کم درآمد از ادامه تحصیل فرزند خود ناامید می شوند و او را وادار به کار می کنند واین خود سبب ترک تحصیل می شود(سلطانی, شهناز, روزنامه ایران 86, ص 12)

۳ – هزینه های تحمیل شده بر دولت :

در اینجا با توجه به این که اثرات فردی موضوع را نمی توان به صورت کمی مشخص کرد به  زبان های مالی ناشی از آن اشاره می شود.در سال تحصیلی 63-62 در مجموع مقاطع تحصیلی کشور 5/16 درصد مردودی وجود داشته است که برای آنها تعداد 46928 کلاس تکراری تشکیل شده است در برنامه منبع ساله اول 517 میلیارد ریال میزان خسارتهای ناشی از شکست تحصیلی در کشور بوده است در حالیکه در مجموع هزینه های جاری آموزش و پرورش در طی برنامه اول 2500 میلیارد ریال بوده است (گلشن فومنی، محمد رسول، 1375)

بنابه اظهار نظر معاونت محترم وزارت آموزش و پرورش با آنکه میزان افت تحصیلی در کشور سیر نزولی داشته و از 5/10 درصد در سال 76 به 5/8 درصد در سال 77 رسیده است و لی با این حال خسارت افت تحصیلی دانش آموزان در کشور سالانه به 800 میلیارد ریال می رسد.(روزنامه اطلاعات 11 خرداد 1378) اگر ترمیم فوق را با خسارات وارده در برنامه پنج ساله اول مقایسه کنیم به سرسام آور بودن ارقام پی خواهیم برد و این نکته روشن خواهد شد که خسارات ناشی از افت تحصیلی از برنامه اول توسعه تا سال 77 سیر صعودی داشته و تقریبا به 8 برابر در سال رسیده است که این خود رقم تکان دهنده ای می باشد.

بدون تردید افت تحصیلی را نباید نادیده گرفت ، زیرا از طرفی بین افت تحصیلی ، مردودی و ترک تحصیل رابطه وجود دارد. مطالعاتی که به بررسی ارتباط بین مردودی و ترک تحصیل در دبیرستان پرداخته اند، همواره نشان داده اند اکثر دانش آموزانی که تجربه مردودی دارند، عاقبت مدرسه را رها می کنند.